Zweven op nanoschaal

‘Met nano-engineering willen we de kloof tussen nano wetenschap en concrete nanomechanische toepassingen overbruggen’, aldus prof.dr. Peter Steeneken, hoofd van de Dynamics of Micro and Nanosystems groep van de TU Delft. In zijn intreerede ‘Dynamica in de nanomechanica’ op vrijdag 7 december staat ‘beweging’ centraal. Zoals de beweging van microscopische zwevende en roterende motortjes en schakelaars, aangedreven door elektrostatische krachten, die onlangs in Delft zijn gemaakt. ‘Ik wil dit soort robotjes nog veel kleiner, sneller en nauwkeuriger gaan maken.’ De rede is terug te zienvia Collegerama.

Robotisch 3D-geprinte chaise longue verandert in een bed

Een robotisch 3D-geprinte chaise longue die vervormbaar is tot een bed (en weer terug). Deze creatie van onderzoekers van de TU Delft is te zien in het Delftse Science Centre. De onderzoekers verwachten dat dit soort elastische materialen in de toekomst breder toepasbaar worden in de bouw en (binnenhuis)architectuur.

Remote-sensing toont hoe groene ruimte in Amsterdam afneemt

De compacte stad en groene ruimte zijn beiden instrumenten voor een duurzame stad. Maar het zijn ook beleidsterreinen die in elkaar grijpen en tegenstrijdige effecten hebben, zo blijkt uit onderzoek van planologen van de Universiteit van Amsterdam. Met behulp van satellietbeelden en remote-sensing technologie leggen ze een afname van de openbare groene ruimte in Amsterdam bloot.

Drone voor visonderzoek

De aanhoudende droogte van 2018 heeft consequenties voor zowel de visstand als het visonderzoek in de Nederlandse rivieren. Veel uiterwaardgebieden, belangrijk voor het opgroeien van jonge vis, zijn dit jaar al extra vroeg in het seizoen droog komen te staan. Jonge vis wordt hierdoor gedwongen de snelstromende rivier op te trekken, of zich terug te trekken in delen van de uiterwaarden die permanent onder water staan, waar ze een gemakkelijke prooi zijn voor visetende vogels.

Een nieuw tijdperk voor de zoektocht naar donkere materie

Al sinds de jaren ’70 zijn wetenschappers bewijs aan het verzamelen voor de aanwezigheid in het heelal van donkere materie: een mysterieuze substantie die zich manifesteert door haar gravitationele aantrekking. Ondanks een uitgebreide inspanning is echter nog geen enkele van de deeltjes die zijn voorgesteld om donkere materie te verklaren ook echt ontdekt.

Radboud: Erfelijke aanleg voor overgewicht groter in dikmakende omgeving

Kinderen worden niet automatisch te dik als ze daar een erfelijke aanleg voor hebben. Deze aanleg voor overgewicht komt sterker tot uiting in een omgeving die overgewicht in de hand werkt. Dit blijkt uit Engels onderzoek waar Ellen van Jaarsveld van het Radboudumc aan meewerkte. In een publicatie deze week in JAMA Pediatrics benadrukken de onderzoekers dat het stimuleren van een gezonde leefomgeving daarom extra belangrijk is voor kinderen met een aanleg voor overgewicht.

‘Glow-in-the-dark’-papier als snelle test voor infectieziekten

Eindhovense en Japanse onderzoekers presenteren een praktische en betrouwbare manier om te testen op infectieziekten. Je hebt slechts een speciaal oplichtend papierstripje nodig, een druppeltje bloed en een digitale camera, zo schrijven ze in het blad Angewandte Chemie. Dit maakt de technologie erg goedkoop en snel: na twintig minuten is duidelijk of sprake is van een besmetting. Dure en tijdrovende labmetingen in het ziekenhuis zijn hiermee onnodig. Ook in ontwikkelingslanden heeft de test veel potentie, om eenvoudig te kunnen testen op tropische ziektes. Aldus TU/e-

Metamateriaal vouwt zichzelf op

Hoe complexer het voorwerp, des te ingewikkelder het is om op te vouwen. Een ruimtevaartuig heeft al snel vele motortjes nodig om een instrument-arm in elkaar te vouwen en mensen hebben zelfs moeite met een wegenkaart. Natuurkundigen uit Leiden en Amsterdam hebben nu een structuur ontworpen die zichzelf opvouwt in meerdere stappen. Publicatie op 27 september in Nature.

Neanderthalers gebruikten hun handen zoals kledingmakers en schilders

Ondanks hun reputatie waren sommige Neanderthalers al in staat om hun handen te gebruiken als kledingmakers en niet zoals bouwvakkers, wat eerder werd gedacht. Dut blijkt uit nieuw onderzoek gepubliceerd in Science Advances.

Prestatiegedreven leidinggevende vergroot kans burn-out medewerker

Het aantal mensen met een burn-out neemt de laatste jaren steeds meer toe. Bijna 1 op de 5 werkenden ervaart burn-out klachten. Organisatiepsychologen van onder meer de UvA laten nu zien dat de doelen die leidinggevenden nastreven, van invloed zijn op het ontstaan van burn-out bij medewerkers. Het beter willen presteren dan anderen gaat gepaard met een toename van burn-out bij medewerkers, aldus de UVA in een persbericht.

Uitdagende werkeisen niet per se ongunstig voor werkprestaties

Uitdagende werkeisen als werkdruk en cognitieve eisen hoeven niet ongunstig te zijn voor werkprestaties, zolang werkgevers en werknemers aandacht besteden aan voldoende mogelijkheden voor herstel tijdens en na werktijd. Dit blijkt uit onderzoek van organisatiepsychologen van onder meer de Universiteit van Amsterdam, dat recent gepubliceerd is in de Journal of Occupational and Organizational Psychology.

Delftse drone test nieuwe sense & avoid technologie in Australische outback

Onderzoekers van de TU Delft hebben nieuwe technologie ontwikkeld waarmee een drone tijdens een autonome vlucht alle stilstaande en bewegende objecten (zoals bomen, masten, roofvogels en helikopters) in zijn omgeving registreert, en zijn eigen vliegroute daar voortdurend op aanpast. De technologie wordt tussen 24 tot en met 28 september op de proef gesteld tijdens de internationale UAV Medical Express Challenge in Australië. De nieuwe technologie, op termijn bijvoorbeeld toepasbaar bij medische noodsituaties, moet autonomie bij drones betaalbaarder maken.

Winst Solar Team Twente

Solar Team Twente behaalde dit weekend maar liefst twee podiumplekken tijdens de iLumen European Solar Challenge (iESC), het officieuze Europese kampioenschap voor zonneauto’s. Het Twentse solarteam deed dit jaar mee met twee zonneauto’s: RED Shift en RED One. Na 24 uur racen onder regenachtige omstandigheden op Circuit Zolder (België) stond het team vandaag met beide zonneauto’s op het podium: RED One op de tweede plaats en RED Shift als Europees Kampioen op de eerste plaats.

Baby op slaapkamer ouders leidt niet tot gedragsproblemen later

Als een baby op de slaapkamer bij de ouders slaapt, is dat niet gerelateerd aan slaap- of gedragsproblemen op latere leeftijd. Sterker nog: het zou zelfs positieve effecten kunnen hebben, zoals een verbeterde slaapkwaliteit en meer pro-sociaal gedrag. Dat blijkt uit een grote en langdurige studie naar de slaapplaats van een baby in het eerste half jaar. De publicatie van ontwikkelingspsycholoog Roseriet Beijers van de Radboud Universiteit, in samenwerking met de University of Maryland, verscheen op 20 september in ‘Child Development’.

Bijna 500 explosies gevonden in kernen sterrenstelsels

Een team van astronomen heeft nu ontdekt dat na een aanpassing van het waarschuwingssysteem, Gaia honderden opmerkelijke transients in de kernen van sterrenstelsels kan detecteren. ‘Ze vonden ongeveer 480 transients over een periode van ongeveer een jaar. Hun nieuwe methode wordt zo snel mogelijk in het systeem toegepast, zodat astronomen de aard van deze verschijnselen kunnen bepalen’, aldus SRON in een persbericht.

Wetenschappers ontdekken nieuwe manier voor informatieopslag in één atoom

Omdat computers niet echt veel sneller meer worden en veel energie gebruiken, zoeken onderzoekers naar nieuwe strategieën om informatie op een efficiënte manier op te slaan. Een optie is om informatie op te slaan op het kleinste deeltje op aarde: een enkel atoom. ‘Computers hebben fundamentele beperkingen wat betreft snelheid, waardoor er veel vraag is naar alternatieve materialen. Moderne computers gebruiken bovendien veel elektriciteit – op dit moment meer dan 5 procent van al het elektriciteitsverbruik -, daar moet winst te behalen zijn. We focussen ons op een basisonderdeel van moderne computers: het geheugen. Daarvoor gebruiken we atomen; het zijn de kleinste deeltjes op aarde en tegelijkertijd komen we meer te weten over hoe zij zich gedragen. Onze vraag was: hoe kunnen we informatie opslaan in één atoom en hoe stabiel kunnen we die opslag maken?’, legt eerste auteur Brian Kiraly (van de Scanning Probe Microscopy onderzoeksgroep) uit.

AH to go heeft Europese primeur met pin- en kassaloos shoppen

Albert Heijn klanten kunnen vanaf vandaag nóg sneller hun koffie, lunch of tussendoortje halen. De twee AH to go’s in Amsterdam UMC, locatie AMC, hebben de primeur; in deze winkels kunnen klanten vanaf deze week met de tap to go kaart shoppen en hoeven ze niet meer langs de kassa. AH  gelooft in de toekomst pin- en kassa-loos shoppen en wil klanten in alle 80 To go winkels de mogelijkheid geven hiervan gebruik te maken. Volgende week volgt de AH to go bij het metrostation op Amsterdam CS. CM.com, een platform voor berichten, bellen, betalingen en toegang verzorgt de technologie voor de automatische betalingen.

RIVM: Onderzoek: HPV-vaccin is veilig

Onderzoek van het RIVM toont geen verband tussen het vaccin tegen baarmoederhalskanker (HPV) en langdurige vermoeidheidsklachten bij meisjes. Resultaten van recent epidemiologisch onderzoek in Nederland komen overeen met de uitkomsten van eerder verschenen internationale onderzoeken.

KNAW kiest voor Kofi Makinwa

Prof. dr. Kofi Makinwa, hoogleraar Elektronische Instrumentatie en voorzitter van de afdeling Micro-elektronica van de faculteit EWI, is geselecteerd als nieuw lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Leden van de KNAW, vooraanstaande wetenschappers uit alle disciplines, worden gekozen op basis van hun wetenschappelijke prestaties. De nieuwe leden van de academie worden in september geïnstalleerd.

Apple komt dit jaar met nieuwe iPad Pro

Er komen dit najaar nieuwe iPad Pro’s. Apple verwijst in de code van iOS 12 namelijk naar een ‘iPad2018Fall’, wat erop wijst dat de aankondiging niet meer lang op zich laat wachten. 9to5mac heeft ontdekt dat in iOS 12.1 een verwijzing is te vinden naar de nieuwe iPad Pro.

Andere denkwijze nodig voor veiligere olie-industrie

Er is meer aandacht nodig voor menselijke en organisatorische aspecten in de olie-industrie om de veiligheid echt te verbeteren. Dat deze industrie niet genoeg leert van olierampen komt doordat leren een belangenstrijd is: ‘Partijen proberen hun belangen te beschermen of te bevorderen, en proberen elkaar – bewust en onbewust – uit te sluiten van het leerproces’. Dat concludeert Bruno Verweijen in zijn onderzoek naar de nasleep van de grote olieramp met boorinstallatie Deepwater Horizon in 2010. Op 27 september promoveert hij aan de Radboud Universiteit.

Topsporters kunnen beter slapen

Topsporters zijn over het algemeen goede slapers. Toch valt er zeker nog wat te winnen op het gebied van zogenoemde ‘slaaphygiëne’ en is lichttherapie een veelbelovende strategie voor optimale slaap, concludeert slaapexpert Melanie Knufinke. Ze deed onderzoek naar de slaap(gewoontes) van topsporters in Nederland en promoveert 1 oktober aan de Radboud Universiteit.

Delftse onderzoekers rekken grenzen van de lichtmicroscopie op

Het onderzoeksveld van de lichtmicroscopie heeft zich de afgelopen jaren snel ontwikkeld. Door de uitvinding van een techniek genaamd superresolutie-fluorescentiemicroscopie kunnen sinds kort zelfs de kleinere onderdelen van een levende cel in beeld worden gebracht. Met een slimme aanpassing aan de superresolutie-techniek hebben onderzoekers van de TU Delft de grenzen van wat mogelijk is nu nog verder opgerekt. Waar eerder objecten van maximaal 10 tot 20 nanometer in beeld konden worden gebracht, maakt hun methode het mogelijk om scherp stellen op structuren van maar liefst 3 nanometer. De bevindingen van de onderzoekers zijn gepubliceerd in het tijdschrift Nature Methods.

Zorgstelsel werkt vrij goed, maar niet zoals voorzien

Het nieuwe zorgstelsel dat in 2006 in Nederland werd geïntroduceerd, presteert vooral goed als het gaat om de toegankelijkheid van de zorg. Het is echter lastig voor de verzekeraars om de kosten te beteugelen. De overheid speelt daarin een grotere rol dan voorzien. Dat concludeert Suzanne Ruwaard in het proefschrift dat ze op 14 september 2018 verdedigde aan Tilburg University.

‘Als we echt intelligente machines willen bouwen dan moeten we de mens omarmen’

Kunnen we ooit een machine maken die net zo slim is als de mens? Een zogenaamde ‘menselijke machine’ die zich bewust is van zijn eigen bestaan? In zijn oratie op 14 september gaat Marcel van Gerven, hoogleraar Artificial Cognitive Systems aan de Radboud Universiteit, in op onder meer deze vraag. Hij is van origine cognitiewetenschapper en ontwikkelt op biologie geïnspireerde varianten van kunstmatige intelligentie. Hij zet daarnaast AI-technieken in om het brein beter te begrijpen. Drie vragen aan Marcel van Gerven naar aanleiding van zijn oratie.

Nieuwe vliegende robot imiteert insectenvlucht

Onderzoekers van het Micro Air Vehicle Laboratory (MAVLab) van de TU Delft hebben een vliegende robot ontwikkeld die is geïnspireerd op insecten. De robot werd voor het eerst gepresenteerd in Science (14 september 2018). In samenwerking met Wageningen University & Research is een reeks experimenten met deze autonome en zeer wendbare gevleugelde robot uitgevoerd. Daardoor begrijpen we nu beter hoe fruitvliegjes hun razendsnelle ontsnappingsmanoeuvres uitvoeren. De ontwikkeling van deze robot maakt nieuwe onderzoeken naar de vliegbewegingen van insecten mogelijk. Daarnaast zijn er, door de exceptionele vliegeigenschappen van de robot, allerlei nieuwe toepassingen voor drones denkbaar.

Technomode kan ook nadelen hebben

Een jurk die je persoonlijke ruimte verdedigt met robotarmen die uit de schouderstukken komen of verlichte hardloopshirts die met elkaar communiceren. Het zal sommige mensen als een experiment in de oren klinken, maar de techniek én de kledingstukken zijn er al. De zogenoemde ‘technomode’ kan ons helpen, maar er kleven ook nadelen aan. Dat concludeert cultuurwetenschapper Lianne Toussaint van de Radboud Universiteit in haar onderzoek naar de impact van technomode waarop ze 6 september promoveert.

Prehistorische vegetatieveranderingen voorspellen toekomst van ecosystemen

Toen de laatste ijstijd tot een einde kwam en onze planeet verder opwarmde, veranderde de vegetatie op aarde drastisch. De huidige opwarming van de aarde als gevolg van klimaatveranderingen zal de komende 100-150 jaar zorgen voor vergelijkbaar grote veranderingen in vegetatiesamenstelling, tenzij broeikasgasemissies worden verminderd. Dit zijn de belangrijkste conclusies van een internationaal onderzoeksteam, waaronder UvA onderzoeker Dr. William Gosling. Afgelopen week verscheen een artikel van het onderzoeksteam, getiteld ‘Past and future global transformation of terrestrial ecosystems under climate change’, in Science.

Vrachtwagenchauffeurs weten niet hoe ze gezonder kunnen leven

Buik en bal gehakt. Daar staan vrachtwagenchauffeurs om bekend. Hoewel dit beeld een karikatuur van de werkelijkheid is, komt (ernstig) overgewicht relatief vaak voor bij deze beroepsgroep. Hoe verleid je chauffeurs om gezonder te leven? Communicatie en –informatiewetenschapper Anniek Boeijinga laat zien hoe verhalen daarbij kunnen worden ingezet. Ze promoveert op 4 september aan de Radboud Universiteit.

Delfts simulatiemodel voor optimale prestatie tijdens ploegentijdrit

TU Delft student Mats Overtoom kwam in zijn afstudeeronderzoek bij de opleiding werktuigbouwkunde tot een wiskundig model dat antwoorden kan geven op vragen als ‘Wat is het optimale wisselschema voor een wielrenner in een ploegentijdrit?’ en ‘Hoe snel moet hij bergop fietsen om tot een optimale prestatie te komen?’. Data van renners van Team Sunweb en specifieke parcoursinformatie vormden input voor dit simulatiemodel. Het geeft de ploeg van Dumoulin strategische handvatten om te komen tot de optimale prestatie, de beste volgorde van de renners en de lengte van de kopbeurten tijdens een ploegentijdrit.

Bacteriën als levende fabriekjes voor de productie van antibiotica

Antibiotica doden bacteriën per definitie. Toch is het wetenschappers van de TU Delft nu gelukt om bacteriën zo aan te passen dat ze veelbelovende hoeveelheden van een eenvoudig carbapenem-antibioticum produceren. Carbapenems werken tegen eengroot aantal bacteriën, en worden meestal pas ingezet wanneer andere antibiotica geen effect hebben. Op dit moment worden ze uitsluitend op synthetische wijze geproduceerd, maar dat is duur en slecht voor het milieu. Dit onderzoek wijst erop dat krachtige antibiotica op een biologische manier kunnen worden geproduceerd, door bacteriën in te zetten als ‘levende fabriekjes’.

Bodem onder West-Antarctica stijgt veel sneller dan verwacht

Onderzoekers hebben ontdekt dat het bodemgesteente onder de West-Antarctische ijskap een stuk sneller stijgt dan verwacht, wat zou betekenen dat de aarde heel anders is opgebouwd dan voorheen werd aangenomen. Deze ontdekking heeft belangrijke gevolgen voor ons inzicht in de effecten van klimaatverandering in Antarctica. Een team van onderzoekers afkomstig van tien universiteiten, waaronder de TU Delft, publiceert zijn bevindingen op 22 juni in Science.

Blozen onthult zelfverknochtheid narcistische kinderen

Narcistische kinderen blozen als ze niet het compliment krijgen dat ze denken te verdienen. Ze voelen zich dan onvoldoende gewaardeerd, maar geven dit niet toe, omdat ze zich groot willen houden. ‘Het geeft aan hoezeer ze verknocht zijn aan hun grandioze imago’, stelt UvA-ontwikkelingspsycholoog Eddie Brummelman. De resultaten van het onderzoek, dat hij deed met zijn UvA-collega’s Milica Nikolic en Susan Bögels, zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Psychophysiology‘.

Vorm DNA-helix blijkt naast code essentieel

De werking van het veel onderzochte eiwit Polycomb, dat belangrijk is voor celdeling en embryonale ontwikkeling, is eindelijk gevonden. Een bijzondere ontdekking omdat blijkt dat de vorm van DNA belangrijker is voor de functie van dit eiwit dan de code in het DNA. Het nut van de vorm van DNA is nog niet eerder op deze concrete manier aangetoond. Onderzoekers van de Radboud Universiteit publiceren hun bevindingen op 28 mei in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Genetics. Naast de klassieke opvatting dat de code (de ‘lettervolgorde’) in DNA bepalend is voor de functie, blijkt sinds enkele jaren ook dat de vorm van de DNA-helix een belangrijke functie vervult. ‘In het menselijk genoom kunnen we op het moment wel goed lezen wat er staat, maar begrijpen hoe het werkt is niet zo heel gemakkelijk’, zegt Gert Jan Veenstra, hoogleraar Moleculaire ontwikkelingsbiologie en een van de onderzoekers van deze studie. ‘Het idee dat vorm ook een belangrijke rol speelt in de functie van ons DNA is een interessante nieuwe manier van kijken naar DNA. Het kan leiden tot beter begrip van het functioneren ervan als geheel, en hoe eiwitten op bepaalde plekken aan het DNA kunnen binden.’ Animatie: Het eiwit Polycomb bindt via